E-artykuły dla wszystkich.

Przy uprawie roślin przez dłuższy czas na tym samym miejscu gleba zostaje jednostronnie zubożona, gdyż każdy gatunek rośliny pobiera z niej składniki pokar­mowe w ściśle określonych dla siebie proporcjach. Rośliny inaczej również od­działują na właściwości gleby. Wiąże się to z budową ich systemu korzeniowego, ilością pozostawianych w glebie resztek roślinnych, odmienny­mi wymaganiami, co do nawożenia czy zabie­gów uprawowych. Te szkodliwe skutki ujawniają się ze szczególną siłą na gle­bach mało żyznych, lekkich, o niskiej zawartości minera­łów ilastych i próchnicy. Ponadto rośliny przez system korzeniowy wydzielają pewne toksyczne substancje (produkty przemiany materii – biotoksyny), które z resztkami starych korzeni pozostającymi w glebie hamują wzrost roślin następczych. Niebezpieczeństwo wynikające z niewłaściwego zmianowania roślin polega nie tylko na jedno­stronnym wyczerpaniu gleby z substancji pokarmowych, czy nagromadzeniu w niej związków toksycznych, ale przede wszystkim na wystę­powaniu w glebie chorobo­twórczych bakterii, wirusów, grzybów czy nicieni.

Przy niewłaściwym następ­stwie roślin uprawianych po sobie na tym samym miej scu może dojść do epide­micznego rozprzestrzenienia się chorób i szkodników. W niektórych przypadkach zmęczenie gleby określa się takimi terminami, jak np. „wyburaczenie” czy „wykon¡czynienie”. Jak wykazały badania, przy­czyną „wykoniczynienia” było nagromadzenie się w glebie organizmów niszczących bak­terie brodawkowe (bakterio­fagi) współżyjące z koniczyną i łubinem. „Wyburaczenie” z kolei powodowane było nadmiernym namnożeniem się mątwika burakowego. Liczne patogeny lub szkodniki, które zamieszkują nasz ogród, np. śmietki, mątwiki korze­niowe, zarodniki grzybów, zimują w miejscach, w których rosły uprzednio ich rośliny żywicielskie. Jeśli w następ­nym roku posadzimy w to miejsce te same rośliny lub gatunki pokrewne z tej samej rodziny botanicznej, szybko zostaną one zaatakowane. Choroby i szkodniki wystę­pujące w glebie w dużym nasileniu na skutek niewłaści­wego zmianowania, mogą być bardzo trudne do zwal­czania, nawet przy zastosowa­niu chemicznych środków ochrony roślin.